Veiligheid komt vóór de Slaap
Bijgewerkt op: 2 dagen geleden
Lig je 's nachts uren wakker na een drukke (werk)dag of week, of in een stressvolle periode in je leven. Je kunt jezelf hier mentaal simpelweg niet 'uit' denken. Dit is waarom.
Veiligheid komt voor de Slaap: Waarom je zenuwstelsel de sleutel is tot rust.
Slapen is iets heel kwetsbaars. We zijn immers buiten bewustzijn en ons er dus niet van bewust als gevaar plotseling dichtbij komt.
Ons autonome zenuwstelsel, en dan de sympathicus die via de hypothalamus wordt aangestuurd is actief als het lichaam zich klaarmaakt om te vechten of te vluchten. Interessant is dat daar ook de NREM-slaap wordt geinitieerd.
Nu zijn er altijd reële, externe gevaren waarbij je ook daadwerkelijk zult moeten vechten of vluchten. Maar de sympathicus kan ook harder gaan vuren als we:
Lang achter een computer zitten
Continu e-mails of notificaties binnenkrijgen
Te weinig pauzemomenten nemen
Ruzie hebben met een vriend(in)
Ontevreden werkgever hebben
Dit hoeft overigens niet altijd negatief te zijn; het gebeurt ook als we sporten of in een achtbaan zitten. Dat is allemaal volkomen normaal, zolang we daarna maar weer de tijd nemen om de parasympathicus (rust-en verteer modus) de overhand te laten krijgen. Zo krijgt het systeem de kans om te verwerken wat er is gebeurd.
De Paradox van Rust
Het kan echter ook zo zijn dat bepaalde innerlijke gevoelens als gevaar aanvoelen. Die komen vaak juist omhoog zodra het systeem in de rust-en-verteer-stand gaat. Het continu in de 'aan'-modus blijven kan dan een onbewuste vorm van coping zijn om die gevoelens niet te hoeven ervaren.
Mocht je naar bed gaan en je staat nog 'aan', dan betekent dit dat de sympathicus actief is. Je brein en lichaam maken zich op voor een gevecht of om te vluchten. Wat vervolgens kan ontstaan zijn korte ontwakingsreacties: het is alsof het brein telkens even polshoogte neemt hoe (on)veilig de situatie is (hyperarousal).
Kleine Aanpassingen
Met kleine aanpassingen kun je al een groot verschil maken om het brein het signaal te geven dat het veilig is om te slapen.
Kleine pauzes gedurende de dag
De dag rustig afbouwen
De plek van het bed
Juist wel een telefoon naast je bed
Gedimd lichtje in de nacht
Letterlijk even onder het bed en in de kast kijken; zo geef je jouw brein het signaal dat de omgeving veilig is.
De buren leren kennen (die blijken vaak toch heel aardig te zijn en dit geeft een gevoel van verbondenheid)
En de vraag: voel je je veilig bij/met je huisgenoten?
Communiceer direct met het Autonome Zenuwstelsel
Als de sympathicus eenmaal langdurig dominant is, is het heel moeilijk om jezelf hier
mentaal 'uit' te denken; het brein is immers in de overlevingsstand geschakeld.
Door lichaamsgerichte oefeningen die je leert bij Slaap-Zachter activeer je direct de parasympathicus, waardoor het brein gemakkelijker de cognitieve grip/controle herpakt.
Het knelpunt bij structureel herstel
Bij mensen die lang in de overlevingsstand staan en waarbij dit ook een deel van het coping mechanisme is geworden, kunnen er bij het toelaten van rust ineens onverwerkte zaken omhoogkomen. Het lichaam denkt: “yes, we kunnen nu eindelijk verteren!”
Hierdoor lukken gewenste veranderingen om beter te slapen vaak nog niet. Het systeem is simpelweg nog niet klaar om de innerlijke storm toe te laten.
"Wees dan mild voor jezelf, neem kleine stapjes en versterk wat er al goed gaat."
Wil je jouw zenuwstelsel weer leren kalmeren?
Merk je dat jouw brein 's nachts aan blijft staan?
Binnen Slaap-Zachter werken we met een unieke, geïntegreerde methode waarin we wetenschappelijke inzichten combineren met lichaamsgerichte oefeningen.
Wil je zelfstandig aan de slag? Ontdek onze online E-Slaap Modules inclusief begeleidende audio's en lichaamsgerichte oefeningen.
Behoefte aan diepgaande begeleiding? Meld je aan voor de live slaaptraining bij de Slaap-Zachter Academie
Eerst even gratis uitproberen? Hier vind je gratis video's met uitleg en korte oefeningen ter regulatie van je zenuwstelsel.
Of meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang de E-SlaapModule 'In-Bed SlaapReset gratis. Dit is een 11 minuten oefeningen reeks die je voor het slapen kan door. Met deze oefeningen verzorg en reguleer je jouw zenuwstelsel.
Alexandra Riedijk is Europees gecertificeerd somnoloog (ESRS) en de oprichter van Slaap-Zachter. Binnen Slaap-Zachter combineert zij haar medische en wetenschappelijke achtergrond (CGT-i) met een holistische, lichaamsgerichte benadering om mensen te begeleiden naar een structureel betere nachtrust.
